Năm Tân Sửu nói về con trâu trong tranh của Henri Oger

0
221

 

ThoiNet.VN

Henri Oger (1885-1936) là một người Pháp tình nguyện sang Bắc Kỳ (Việt Nam) trong thời kỳ Pháp thuộc. Ông là một con người tài hoa, và được biết đến
qua bộ sưu tập tranh mộc bản vẽ các sinh hoạt thường nhật của người Việt vào đầu thế kỷ 20. Trong khoảng 20 tháng làm việc tại Hà Nội (từ khoảng cuối năm 1907 đến mùa hè 1909), ông là người đã cùng các hoạ sĩ thợ khắc mộc bản, thợ in và các nhà Nho hoàn thành tác phẩm Technique du peuple annamite (Kỹ thuật của người An Nam), một công trình nghiên cứu về văn minh vật chất của vùng Bắc Kỳ vào đầu thế kỷ 20.
“Kỹ thuật của người An Nam” là cuốn sách được khảo cứu công phu đầu của Henri Oger được hoàn thành năm ông 24 tuổi. Với hơn 4000 bản khắc tranh, tác giả Henri Oger đã sưu tầm, khái quát nhiều lĩnh vực của đời sống văn hóa Việt Nam và văn hóa phương Đông thời phong kiến.
Tác giả đưa chúng ta khám phá một nền văn hóa vật chất phong phú, được kết tinh từ sự khéo léo và khả năng nhạy bén trong sử dụng các chất liệu và công cụ vốn thường thô sơ. Do đó, đối với giới khoa học, cuốn sách là một kho tàng thông tin mới mẻ về sự đa dạng của các ngành thủ công nghiệp và của tri thức dân gian tại miền Bắc Việt Nam đầu thế kỷ 20. Độc giả trước hết bị lôi cuốn bởi chất lượng thẩm mỹ của khoảng 4.200 bức vẽ và tranh khắc đã cấu thành và khiến tác phẩm này trở thành một cuốn sách nghệ thuật thực sự. Bên cạnh đó, mỗi một hình ảnh lại
có chú thích bằng chữ Hán và chữ Nôm.
Trong số hơn 4.000 bức hình, tác giả đã vẽ một số hình ảnh con trâu, biểu tượng cho nền nông nghiệp lúa nước của Việt Nam những năm đầu thế kỷ 20. Con
trâu hiện lên trong tranh rất đa dạng. Đó là cảnh trâu bò húc nhau, trâu đi cày, người dắt trâu đi chăn, cắt thừng trâu chửa, người lái trâu đem trâu đi bán, tứ ẩn
chăn trâu…
Hình ảnh con trâu trong tranh của Henri Oger được vẽ bằng sự tinh tế với nhiều góc độ. Qua đó cho chúng ta thấy được sự cảm nhận rất thực tế của tác giả
khi ông đã hòa mình vào cuộc sống của người dân. Bên cạnh đó là sự phản ánh đa chiều về vị trí của con trâu trong đời sống của người dân, bởi trâu là con vật không thể thiếu khi gắn liền với một nền văn minh lúa nước. Người ta thường nói: “Con trâu là đầu cơ nghiêp”. Điều đó đã khẳng định sự chi phối của con trâu trong đời sống. Đất nước ta từ vốn dĩ đi lên từ nền móng của một đất nước nông nghiệp. Do đó, hình ảnh con trâu lại càng gắn bó và thân thiết với mỗi người dân. Không phải hiển nhiên mà trâu lại hiện diện trong 3 việc lớn và là thước đo quy chuẩn của một người đàn ông trưởng thành (tậu trâu, cưới vợ, làm nhà).
Chúng đang bước qua năm Tân Sửu cùng sự đi lên của đất nước. Toàn dân tộc đang cố gắng đưa đất nước trở thành một đất nước phát triển theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Đó là xu thế chung. Vậy nhưng, trong dòng chảy lịch sử dân tộc đã từng có thời gian con trâu hiện diện trong đời sống của mỗi người, ăn sâu vào tiềm thức các thế hệ bằng sự cần cù để giúp người dân bớt nhọc nhằn.
Hình ảnh con trâu trở nên gần gũi, thân thương. Trong văn hóa phương Đông, đặc biệt ở Việt Nam, loài trâu biểu tượng cho sự hiền lành, cần cù, chăm chỉ, thật thà giống như bản chất tốt đẹp của nó vậy. Qua hàng ngàn năm thay đổi và phát triển, sự quan trọng và ý nghĩa của con trâu đã có những sự thay đổi. Nhưng tựu chung lại, dù ở thời kỳ nào, con trâu cũng được người dân yêu mến.

Một số hình ảnh về con trâu được thể hiện trong tranh của Henri Oger trong tác
phẩm “Kỹ thuật của người An Nam”
Hình 1: Người lắp cày vào trâu
Hình 2: Cắt thừng trâu chửa
Hình 3: Người lái trâu
Hình 4: Tứ ẩn chăn trâu
Hình 5: Bò trọi trâu
Hình 6: Dắt trâu ra chợ

H1

H2

H3

H4

H5

H6

BTV: Thế Hữu-Văn Qúy