NGHĨA TÌNH TRƯỜNG SƠN

0
1389
Tác giả TRẦN THẾ TUYỂN tại lễ khánh thành trường mẫu giáo Đạm Thuỷ, huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng .

Như duyên nợ, đúng dịp kỷ niệm 48 năm vượt Trường Sơn vào Nam Bộ chiến đấu, tôi trở lại Trường Sơn ( TS ).  Trở lại TS lần này, với một tâm thế khác, nhưng cảm xúc về con đường huyền thoại và món nợ với người đã khuất vẫn nguyên vẹn, tròn đầy.

NHỮNG CÔNG TRÌNH TÌNH NGHĨA

Rời thành phố Đồng Hới, xe chúng tôi hun hút theo đường Hồ Chí Minh ngược lên xã vùng cao chót vót trên đỉnh TS thuộc huyện Bố Trạch ( Quảng Bình ). Bao giờ cũng vậy, đến đầu đường 20 ( đường 20 Quyết Thắng ) chúng tôi đều dừng lại dâng hương tưởng nhớ các cô gái TNXP đã hy sinh nơi “Hang Tám Cô” linh thiêng này. Tôi đã nhiều lần đến đây, kể từ khi báo Sài Gòn Giải Phóng ( SGGP ) tổ chức Chương trình Nghĩa tình Trường Sơn ( CT NTTS ), nhân kỷ niệm 50 năm mở đường TS huyền thoại.

Dường như quanh năm, đền thờ liệt sỹ trên đường 20 Quyết Thắng này không ngớt người đến thăm viếng.

Lần này tôi gặp các chàng trai, cô gái còn rất trẻ của các doanh nghiệp từ Miền Nam ra. Trên đường đến trọng điểm ATP ( cua chữ A, ngầm Tale và đèo Phu La Nhích ) để khởi công xây dựng đền thờ liệt sỹ TS, họ dừng lại nơi đây tưởng nhớ các liệt nữ và cầu mong mọi việc hanh thông, cát tường. Tôi cũng thế, đại diện cho đoàn công tác, tôi kính cẩn nghiêng mình trước  anh linh của Chủ tịch Hồ Chí Minh và các liệt sỹ . Tôi cũng cầu mong Bác Hồ và các LS  phù hộ để chúng tôi khởi công xây dựng thêm một công trình nữa của chương trình NTTS mọi điều tốt đẹp.

Cách đây gần 10 năm, khi cả nước kỷ niệm 50 năm mở đường TS ( 1959-2009),  báo SGGP đã phát động Chương trình NTTS. Chỉ trong vòng ba năm, CT đã thu hút được sự quan tâm của toàn xã hội, trong đó Ngân hàng Thương mại Cổ phần Ngoại thương VN ( Vietcombank ) và Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công thương Việt Nam ( Vietinbank ) làm nòng cốt. Với số tiền tài trợ gần 150 tỷ đồng, chúng tôi đã làm được một số việc đáng kể. Lo cho người đang sống – các gia đình chính sách và lo cho người nằm xuống – các liệt sỹ TS. Chương trình đã xây dựng và trao tặng 1500 căn nhà  tình nghĩa; hàng ngàn suất học bổng cho con em liệt sỹ TS; xây mới trên 30 ngôi nhà sàn cho bà con các dân tộc tại bản Làng Ho ( Lệ Thuỷ- QB) – căn cứ thời chống Mỹ của BTL TS; 20 bệnh xá quân dân y kết hợp đã được xây dựng trên những bản làng heo hút dọc TS… Điều ấn tượng nữa, CT đã xây dựng 4 đền thờ liệt sỹ tại  Bến Tắt ( Quảng Trị), Long Đại ( Quảng Bình),  Ngã ba biên giới Ngọc Hồi ( Kon Tum ) và Long Khốt ( Long An )… Những ngôi đền thờ LS ấy giờ đây đã trở thành điểm đến tâm linh của du khách trong và ngoài nước. Đôi câu thơ- cặp vế đối “THÂN NGÃ XUỐNG THÀNH ĐẤT ĐAI TỔ QUỐC/ HỒN BAY LÊN HOÁ LINH KHÍ QUỐC GIA  “ của nhà báo – nhà thơ – nguyên TBT báo SGGP- Trưởng ban Tổ chức CT NTTS đã được tạc trên chuông đồng và hoành phi ở các đền thờ LS dọc TS cũng như một số địa phương khác.

Sau 10 năm, đúng dịp cả nước hướng về kỷ niệm 60 năm mở đường TS – HCM ( 1959-2019), chúng tôi trở lại TS. Một công trình mới tri  ân đồng đội được tiếp tục thực hiện.

Dự án đền thờ LS TS  nơi trọng điểm ATP năm xưa do Ngân hàng Thương mại Cổ phần Bưu điện Liên Việt ( NHCPTMBĐLV) tài trợ với số tiền dự kiến gần 20 tỷ đồng .

Nhớ lại năm 2012, tôi gặp Chủ tịch HĐQT NHTMCPBĐLV  Dương Công Minh . Tôi nói với anh ý định muốn xây dựng một trường học cho trẻ mẫu giáo gần thác Bản Giốc ( Cao Bằng). Dương Công Minh ủng hộ ngay. Và với số tiền đầu tư trên 10 tỷ đồng trường Mẫu giáo Đạm Thủy ( Cao Bằng ) đã mọc lên cách thác Bản Giốc không xa.

Bây giờ Dương Công Minh và doanh nghiệp của anh lại đồng hành với chúng tôi. Không chỉ tài trợ kinh phí, Dương Công Minh còn đưa “ quân “ đến trực tiếp  xây dựng công trình:
–  Với các công trình tâm linh tri ân LS để lại cho con cháu mai sau, chất lượng phải ưu tiên số 1, anh ạ. –  Dương Công Minh nghĩ thế và làm thế .

CON VỀ CÒN EM CON ĐÂU ?

Với Trường Sơn, tôi không chỉ có món nợ với đồng đội mà còn với cả em trai mình nữa. Năm 1970, tôi nhập ngũ. Sau vài tháng huấn luyện cấp tốc, chúng tôi vượt TS vào đánh giặc tại chiến trường Miền Đông Nam Bộ. Năm sau, bố mẹ tôi lại tiễn em trai tôi là Trần Văn Thiềng ( sinh 1954) vào chiến trường. Sau ngày toàn thắng
( 30/4/1975),tôi về phép thăm nhà.

Đón tôi đầu ngõ. mẹ tôi hỏi: –  Con về còn em con đâu ?
Tôi gục vào ngực mẹ. Nước mắt giàn giụa. Tôi về, còn em tôi không trở về . Giấy  báo tử gửi ghi rằng: đồng chí Trần Văn Thiềng hy sinh ngày 14/12/1973 tại chiến trường B. Để trả món nợ với mẹ, anh em chúng tôi đã tìm mọi cách có thể để tìm phần mộ người con trai thân yêu của gia đình. Nhưng mọi cố gắng đều vô vọng. Trong lúc đó, cha chúng tôi tuổi cao sức yếu, về với tổ tiên. Mẹ như chuối chín cây. Mỗi lần về thăm nhà, mẹ đều hỏi:
–    Đã tìm thấy em con chưa  ?

Để phần nào xoa dịu nỗi đau không có gì bù đắp nổi của mẹ, hết cách, chúng tôi đành tìm đến nhà ngoại cảm.  Và, ngôi mộ chưa có tên trong nghĩa trang liệt sỹ Buôn Ma Thuột đã được ghi tên liệt sỹ Trần Văn Thiềng. Biết tin ấy mẹ tôi mừng lắm. Thôi thì có chỗ đi về, thăm nom em con chu đáo nhé ? – mẹ tôi dặn thế.

Mười mấy năm nay, coi như đó là phần mộ của liệt sỹ Trần Văn Thiềng. Hằng năm từ quê hương Nam Định và TP HCM, nơi chúng tôi đang sinh sống, dòng người gồm con cháu, dâu rể, đồng đội, bạn bè thân thiết của gia đình vào dịp tháng 7 và ngày giỗ liệt sỹ đều đến thắp hương cả hai nơi: Nghĩa trang liệt sỹ Buôn Ma Thuột và Nghĩa trang liệt sỹ Cai Lậy .

Nhưng mọi việc không đơn giản như thế. Gần đây ban liên lạc bạn chiến đấu Trung đoàn 24- đơn vị của em trai tôi trước đây ghi thư báo tin:  LS Trần Văn Thiềng hy sinh tại vùng ven thành phố Mỹ Tho cuối năm 1973.

Được tin ấy, chúng tôi khẩn trương xuống Mỹ Tho tìm gặp CCB Nguyễn Mạnh Bình- người thông tin cho gia đình. CCB Nguyễn Mạnh Bình,  sau giải phóng làm thầy giáo dạy cấp 3 tại Mỹ Tho. Anh Bình cùng một số CCB của Trung đoàn 24 đưa chúng tôi đến một ấp nhỏ ven thành phố và chỉ cho chúng tôi nơi liệt sỹ Thiềng hy sinh. Các CCB Trung đoàn 24 nói thêm, sau khi hành quân từ Tây Nguyên xuống, Trần Văn Thiềng đã hy sinh tại đây vào lúc trời rạng sáng… Tôi không cầm được nước mắt, hỏi:
–   Vậy hài cốt LS Thiềng đang ở đâu?
–   Trong số 300 ngôi mộ chưa có tên tại nghĩa trang liệt sỹ kCai Lậy ( Tiền Giang )- một CCB lớn tuổi cho biết.

Chúng tôi đến thẳng nghĩa trang liệt sỹ Cai Lậy. Trời nắng như đổ lửa. Hàng ngàn ngôi mộ liệt sĩ lấp lánh dưới ánh mặt trời. Theo các CCB Trung đoàn 24 trong hàng trăm ngôi mộ liệt sỹ chưa có tên, có em trai tôi ớ đây ?!

Tôi bỗng nhớ đến ngôi mộ mang tên Trần Văn Thiềng trên nghĩa trang liệt sỹ Buôn Ma Thuột mà gần 15 năm nay đã trở nên gần gụi, thân thuộc với gia đình … Em trai ơi. Vậy thì thực sự em đang nằm ở đâu ?

Mới đây, trở lại Trường Sơn, tôi đến thắp nhang viếng các liệt sỹ tại nghĩa trang Buôn Ma Thuột. Người quản trang bảo rằng, các ngôi mộ chưa có tên, trong đó có ngôi mộ mang tên em trai tôi đã được ngành chức năng lấy mẫu hài cốt để thử ADN theo dự án 150 của Chính phủ.

Cùng lúc, ở quê mẹ tôi nhận được công văn đề nghị gia đình cử người lên Hà Nội thử ADN để xác định danh tính hài cốt liệt sỹ.

Tôi đứng như trời trồng trước ngôi mộ mang tên em trai mình. Tôi khấn:
–   Kính viếng hương hồn đồng đội. Sống anh dũng, thác linh thiêng kính mong các LS phù hộ độ trì cho chúng tôi tìm được phần mộ người thân. ..

Tôi khấn tiếp:
–  Nếu thử ADN ngôi mộ này không phải mộ của ls Trần Văn Thiềng thì gia đình chúng tôi xin nhận LS nằm trong ngôi mộ này là người thân kết nghĩa của gia đình. Em trai tôi là đại tá Trần Văn Toản cùng đi nói trong nước mắt:
–   Chiến tranh là thế . Nếu đây không phải mộ LS Trần Văn Thiềng thì cũng chẳng sao. Chuyện nghĩa tình đồng đội mà.
Gia đình mình săn sóc ngôi mộ liệt sỹ này thì ở đâu đó sẽ  có gia đình khác săn sóc,hương khói cho phần mộ bác Thiềng…

Trần Văn Toản vừa dứt lời, bát nhang trên mộ liệt sỹ bùng cháy. Trời cao nguyên xanh ngắt. Những đám mây trắng bồng bềnh trôi về cuối chân trời.

Nghĩa tình đồng đội- nghĩa tình Trường Sơn bao giờ mới trả hết ?!

Tp HCM tháng 11-2018

BÚT KÝ TRẦN THẾ TUYỂN