Mời bạn vào mục KẾT NỐI THÀNH VIÊN để tham gia, trao đổi, chia sẽ thông tin

THỜINET.VN LÀ DIỄN ĐÀN TRAO ĐỔI, CHIA SẼ THÔNG TIN VỀ GIÁO DỤC, TRUYỀN THÔNG, KINH DOANH VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH; TRÂN TRỌNG KÍNH CHÀO VÀ CẢM ƠN BẠN ĐÃ HỢP TÁC, CÙNG CHUNG TAY XÂY DỰNG THỜINET.VN PHÁT TRIỂN

Trang chủ Diễn Đàn KHCN & Đời Sống Giám sát an toàn thực phẩm cần dựa vào sức mạnh của...

Giám sát an toàn thực phẩm cần dựa vào sức mạnh của nhân dân

0
18
Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam và các cơ quan liên quan khảo sát mô hình  trồng rau an toàn tại Vĩnh Phúc. (Ảnh: TH)

Vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm (ATTP) là một trong những vấn đề bức xúc nhất hiện nay. Mỗi người dân Việt, ai cũng muốn khi ra chợ sẽ mua được thực phẩm đảm bảo an toàn, không nguy hại đến sức khoẻ, nhưng thực tế nhu cầu chính đáng ấy chưa được đáp ứng. Đó là lý do mà năm 2016, Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam chỉ lựa chọn duy nhất một nội dung mới là giám sát về ATTP.

.

An toàn thực phẩm luôn là vấn đề nóng bỏng

Hiện nay, ATTP luôn là vấn đề nóng bỏng và là vấn đề được quan tâm đặc biệt trong đời sống xã hội. Chính vì vậy mà trong thời gian qua, các cấp, các ngành đã có nhiều cố gắng trong quản lý, bảo đảm ATTP. Ngày 27/4/2016, tại Hội nghị trực tuyến toàn quốc về ATTP, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc chỉ đạo các cấp, các ngành và cả hệ thống chính trị phải triển khai quyết liệt các giải pháp nhằm ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng mất ATTP. Ngày 9/5/2016, Thủ tướng Chính phủ tiếp tục ban hành Chỉ thị số 13/CT-TTg yêu cầu Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tăng cường trách nhiệm quản lý nhà nước về ATTP.

Cùng với đó, công tác thanh tra, kiểm tra về ATTP được thực hiện theo Kế hoạch của Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương về vệ sinh ATTP. Trong quá trình thanh, kiểm tra, hầu hết các trường hợp vi phạm được phát hiện, xử lý bằng nhiều hình thức khác nhau, bảo đảm đúng pháp luật, được công khai kịp thời trên các phương tiện thông tin đại chúng, giúp người dân có thông tin để lựa chọn thực phẩm an toàn…

Tuy nhiên, trong thực tế hiện nay, nhận thức, trách nhiệm về việc sản xuất thực phẩm an toàn vẫn còn quá nhiều điều đáng nói. Do đó, công tác bảo đảm ATTP đang phải đối mặt với những thách thức rất lớn. Đó là vấn đề dư lượng hoá chất bảo vệ thực vật, dư lượng thuốc thú y, hoá chất bảo quản trong nông sản thực phẩm như rau, quả, thịt gia súc, gia cầm, hải sản vẫn chưa kiểm soát được…

Cùng với đó là vấn đề chế biến thực phẩm còn nhiều hạn chế do trình độ quy mô sản xuất, chế biến thực phẩm ở nước ta với gần 90% là chế biến thủ công, hộ gia đình, cá thể. Vì vậy, điều kiện vệ sinh ATTP của các cơ sở chế biến thực phẩm loại này hầu như không đạt yêu cầu. Mặt khác, vấn đề thực phẩm buôn bán trên thị trường vẫn chưa được kiểm soát hiệu quả, thực phẩm giả, thực phẩm kém chất lượng, thực phẩm nhập lậu còn lưu thông trên thị trường. Vấn đề thực phẩm, phụ gia thực phẩm, hoá chất bảo vệ thực vật và thuốc thú y nhập lậu qua biên giới diễn biến rất phức tạp, đang là vấn đề gây nhức nhối, bức xúc cho tất cả các cơ quan quản lý và xã hội. Trong khi đó, ý thức chấp hành pháp luật về vệ sinh ATTP của một số tổ chức, cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm còn nhiều hạn chế…

Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Trương Thị Ngọc Ánh từng chia sẻ: “Cũng như bao người phụ nữ khác, trong thời buổi hiện nay, tôi rất lo lắng cho bữa ăn gia đình. Ăn gì bây giờ khi biết những vụ việc vi phạm ATTP vẫn hằng ngày, hàng giờ diễn ra, từ tiêm chất kích nạc cho lợn, bò đến tôm thì bơm hóa chất, hàn the, rau củ quả thì phun thuốc kích thích và thuốc trừ sâu…”. Cho nên, đây là nỗi lo vì không thể biết và không phải lúc nào cũng có cơ sở để tin rằng những loại thực phẩm sử dụng hằng ngày có an toàn không, có gây hại gì cho sức khoẻ không? Đây thực sự là nỗi ám ảnh vì chính từ những bữa ăn mà hằng ngày chúng ta chăm chút cho gia đình lại ẩn chứa “sát thủ” vô hình, thầm lặng, ngấm dần qua năm tháng, trở thành mầm mống của nhiều căn bệnh nan y, báo hiệu một cái chết từ từ…

Theo lý giải của nhiều người, nguyên nhân của thực trạng này, một phần là do hệ thống tổ chức quản lý về ATTP tuy đã hình thành nhưng chưa có tại xã, phường, do đó công tác quản lý gặp khó khăn. Nhiều người cũng không ngoại trừ còn có cả sự bao che, dung túng của một số cán bộ quản lý khi thi hành nhiệm vụ. Hơn nữa, do điều kiện kinh tế, một bộ phận người dân nghèo không có điều kiện lựa chọn thực phẩm sạch, nên họ phải chấp nhận một thực tế: cứ rẻ là mua, dù không rõ nguồn gốc, chất lượng. Đặc biệt, tập quán tiêu dùng của người Việt Nam đang là một trong những rào cản lớn nhất của tuyên truyền an toàn thực phẩm, như tiện đâu mua đó, ăn thức ăn đường phố mà không quan tâm điều kiện vệ sinh…, làm cho nguy cơ mất an toàn thực phẩm lại càng gia tăng.

Nhận định về những hạn chế trong công tác ATTP, Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam, Trưởng ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương về vệ sinh ATTP cho biết: Tỷ lệ sản phẩm được kiểm tra không bảo đảm ATTP chỉ dưới 10% nhưng khi lưu thông trên thị trường, người dân không thể nhận biết được thực phẩm nào là an toàn, thực phẩm nào không an toàn. Trách nhiệm của Nhà nước phải giúp người dân phân biệt được đâu là thực phẩm bẩn, đâu thực phẩm sạch bằng các biện pháp quản lý, kỹ thuật… vì người dân không thể tự nhận biết bằng mắt được; đồng thời, việc quản lý vệ sinh ATTP phải đi từ gốc, quy trình sản xuất, chăn nuôi theo nguyên lý phòng ngừa tích cực, chủ động chứ không để thực phẩm bẩn ra thị trường, ra bàn ăn rồi mới xử lý một cách thụ động.

Luồng sinh khí mới trong “cuộc chiến” với vi phạm ATTP

Trước những lo lắng, bức xúc của nhân dân về nỗi lo ATTP, đầu năm 2016, Chính phủ và Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đã ký kết Chương trình phối hợp vận động và giám sát bảo đảm ATTP giai đoạn 2016 – 2020.

Đề cập đến chương trình này, đồng chí Nguyễn Thiện Nhân – Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam cho biết, ngay từ đầu năm 2014, khi Mặt trận bắt đầu triển khai chương trình giám sát thì Bộ trưởng Bộ Y tế, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đều đề nghị Mặt trận sớm giám sát về ATTP. Khi nhận được đề nghị này, Mặt trận ý thức được ATTP là “món nợ” của các cơ quan quản lý nhà nước, của MTTQ với nhân dân. Tuy nhiên, đến năm 2016, khi kinh nghiệm giám sát đã ổn hơn, Mặt trận mới vào cuộc.

Theo đó, Chương trình phối hợp này nhằm vận động toàn xã hội nâng cao nhận thức, ý thức trách nhiệm của mỗi cá nhân, từng hộ gia đình, tổ chức, doanh nghiệp và cộng đồng dân cư, tạo sự chuyển biến căn bản trong sản xuất, kinh doanh thực phẩm trên cơ sở hình thành vững chắc nếp sống văn hóa: Nông dân Việt Nam phải là người sản xuất thực phẩm an toàn, người Việt Nam tiêu dùng thực phẩm phải an toàn, góp phần bảo đảm sức khỏe, nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân, nâng cao uy tín của quốc gia.

Chương trình cũng nhằm tạo dư luận xã hội mạnh mẽ cổ vũ, biểu dương và tổ chức nhân rộng các điển hình tiên tiến trong sản xuất, kinh doanh thực phẩm an toàn; kiên quyết phê phán, xử lý theo quy định của pháp luật hành vi sản xuất, kinh doanh thực phẩm không an toàn. Thông qua Chương trình phối hợp, hai bên sẽ đề xuất, kiến nghị sửa đổi, bổ sung chính sách, quy định pháp luật nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về bảo đảm an toàn thực phẩm.

Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam và các cơ quan liên quan tổ chức Hội nghị triển khai
kế hoạch phối hợp vận động và giám sát bảo đảm ATTP. (Ảnh: TH)

Mục tiêu của Chương trình đề ra là phấn đấu đến năm 2020 vận động được ít nhất 90% số hộ sản xuất nông nghiệp, chế biến kinh doanh thực phẩm đăng ký, cam kết và trên 60% số hộ được công nhận là sản xuất, kinh doanh thực phẩm an toàn; 100% số hợp tác xã, doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh nông nghiệp được công nhận là sản xuất, kinh doanh thực phẩm an toàn. Tất cả các xã được công nhận nông thôn mới và phường, thị trấn được công nhận đô thị văn minh phải đạt tiêu chí an toàn thực phẩm…

Tại nhiều hội nghị, thông tin về Chương trình giám sát này, Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Nguyễn Thiện Nhân nhận định: ATTP là vấn đề xã hội rất quan tâm, là mong mỏi và bức xúc của người dân Việt Nam. Trước sự phản ứng của báo chí về tình trạng người dân trồng rau ở một mảnh đất riêng để ăn, còn rau trồng để bán thì ở khu vực khác, đồng chí Nguyễn Thiện Nhân cho rằng, rõ ràng, người dân có thể tự do kinh doanh để kiếm lợi nhuận, nhưng về đạo đức là không chấp nhận được. Bởi, bán rau, cây và các con gia súc, gia cầm không an toàn là đang đầu độc người tiêu dùng…

Người đứng đầu Mặt trận cho rằng, vì tương lai đất nước, Mặt trận phải vận động người Việt vì người Việt, cần phải có một cuộc cách mạng về nhận thức mới mong thay đổi được vấn nạn này. Do đó, theo Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Nguyễn Thiện Nhân, người Việt Nam không được đầu độc người Việt Nam bằng việc trồng và bán những hàng hóa, thực phẩm không an toàn. Những người sản xuất cần phải có cam kết: Tôi là người Việt Nam, tôi là gia đình văn hóa thì không được làm những việc trái với đạo đức là sản xuất không an toàn. MTTQ đã trao đổi với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, trong tiêu chí gia đình văn hóa từ nay sẽ có quy định là nếu người sản xuất nông nghiệp thì phải có tiêu chí là không trồng, nuôi, bán sản phẩm nông nghiệp không an toàn. Nếu vi phạm sẽ không công nhận gia đình văn hóa. Cần có một cuộc vận động toàn xã hội về nhận thức có thu nhập ngắn hạn hay là tự mình làm ảnh hưởng đến sức khỏe, nòi giống người Việt. Khi nhân dân nhận thức được, có cách làm phù hợp, việc này có thể khắc phục được. Nếu Trung ương làm, địa phương đã có những mô hình kết hợp lại sẽ thành cuộc vận động tốt.

Từ kinh nghiệm đã và đang làm một số cuộc giám sát, Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Nguyễn Thiện Nhân chỉ ra, kinh nghiệm cho thấy, muốn giám sát, Mặt trận phải có ba sự đồng thuận: Đồng thuận của Mặt trận là thấy được việc đó phải làm; đồng thuận của tổ chức, hội chuyên ngành – những người có chuyên môn muốn làm; đồng thuận của các cơ quan  quản lý nhà nước ủng hộ cho làm và đối tượng giám sát hợp tác với mình.

Bởi vậy, trong giám sát ATTP, bên cạnh việc phối hợp tốt với các cơ quan, bộ, ban, ngành và các địa phương, người Mặt trận sẽ giám sát theo cách của mình. Giám sát dựa vào sức mạnh của nhân dân; động viên, khích lệ để mỗi người dân trở thành một tuyên truyền viên, một giám sát viên vừa tự mình cam kết không sản xuất thực phẩm không an toàn, đồng thời giám sát hoạt động sản xuất, lưu thông hàng hóa của cộng đồng.

Với những hướng đi như vậy, chắc chắn sự vào cuộc của Mặt trận và các ban, ngành, đoàn thể liên quan sẽ đem lại một luồng sinh khí mới trong cuộc chiến với vi phạm ATTP vốn đã âm ỉ từ nhiều năm nay và hàng ngày, hàng giờ đe dọa sức khỏe người dân./.

THÀNH VIÊN VIẾT BÀI/TƯƠNG TÁC : NGUYỄN THỊ LOAN -Thu Hà- DẪN NGUỒN - TỪ BÁO ĐẢNG CỘNG SẢN