NHƯ NGÀY QUỐC GIỖ
Lại một đêm không ngủ.
Ngoài kia, những ngọn nến tri ân vẫn sáng trên các nghĩa trang liệt sĩ. Hương trầm vẫn ngào ngạt quyện trong gió. Giữa không gian tĩnh lặng ấy, tôi lại nhớ đến một điều đã đau đáu trong lòng gần hai mươi năm qua: Đề xuất lấy ngày 27 tháng 7 hằng năm làm Ngày Quốc giỗ.
Ý tưởng ấy không đến từ một suy nghĩ nhất thời, mà được đúc kết từ thực tiễn của những năm tháng gắn bó với công tác tri ân liệt sĩ và chăm lo các gia đình có công với cách mạng. Khi còn là Phó Chủ tịch Trung ương Hội, kiêm Chủ tịch Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Thành phố Hồ Chí Minh, tôi đã đề nghị Ban Thường vụ thống nhất chủ trương thành lập tổ công tác xây dựng dự án, trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.
Đó là một đề xuất lớn, liên quan đến lịch sử, văn hóa và đời sống tinh thần của cả dân tộc. Có lẽ vì vậy mà đến nay, sau gần hai mươi năm, dự án ấy vẫn lặng im.
Nhưng điều khiến tôi suy ngẫm là, có những giá trị không cần chờ sự công nhận bằng văn bản vẫn âm thầm sống trong lòng nhân dân.
Tối qua, tôi cùng Trung tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Lưu Phước Lượng đến dâng hương tại nghĩa trang liệt sĩ. Trước hàng ngàn phần mộ, lòng người tự nhiên lắng lại. Mỗi tấm bia là một cuộc đời. Mỗi nén hương là một lời tri ân. Không ai bảo ai, tất cả đều thành kính như đang dự ngày giỗ của chính người thân mình.
Đêm về, tôi mơ thấy em trai tôi, liệt sĩ Trần Văn Thiềng. Em hiện về như một lời nhắc nhủ không thành tiếng. Tỉnh giấc giữa đêm khuya, tôi vẫn thấy hình ảnh những hàng mộ trắng, những ngọn nến lung linh và làn khói hương bảng lảng như còn trước mắt.
Phải chăng đó cũng là lời nhắc của những người đã khuất?
Thực tế nhiều năm qua đã chứng minh, ngày 27 tháng 7 từ lâu không còn chỉ là Ngày Thương binh – Liệt sĩ. Trong tâm thức nhân dân, đó đã trở thành ngày giỗ chung của những người đã hy sinh vì Tổ quốc.
Ở quê tôi, cứ đến ngày này, dù ai đi làm ăn xa cũng cố gắng trở về. Con cháu cùng nhau quét dọn nghĩa trang, tu sửa phần mộ liệt sĩ, chuẩn bị hương hoa, mâm cơm cúng giỗ. Không khí ấy chẳng khác gì ngày giỗ của cả dòng họ, của cả làng quê.
Tôi tin rằng quê tôi không phải là ngoại lệ.
Một số hình ảnh dâng hương tưởng niệm các Anh Hùng liệt sỹ, thăm hỏi động viên mẹ Việt Nam Anh Hùng.
Trên khắp dải đất hình chữ S, biết bao gia đình đều dành ngày 27 tháng 7 để tưởng nhớ những người con đã ngã xuống. Trải qua các cuộc kháng chiến trường kỳ, hầu như làng nào cũng có liệt sĩ, dòng họ nào cũng có người hy sinh. Có người đã trở về trong lòng đất mẹ. Có người vẫn còn nằm lại đâu đó nơi chiến trường xưa. Có những người đến hôm nay vẫn chưa tìm được tên trên một nấm mộ.
Nhưng tất cả đều có chung một tên gọi thiêng liêng: những người đã giữ nước.
Dân tộc Việt Nam có ngày mùng 10 tháng 3 âm lịch để tưởng nhớ các Vua Hùng – những bậc tiền nhân dựng nước. Đó là Quốc giỗ của cội nguồn dân tộc.
Vậy thì ngày 27 tháng 7 – ngày tưởng nhớ những người đã ngã xuống để bảo vệ non sông, giữ gìn độc lập, tự do và sự bình yên của đất nước – cũng hoàn toàn xứng đáng được nhìn nhận là Ngày Quốc giỗ của những người giữ nước.
Đó không chỉ là ngày giỗ của các anh hùng liệt sĩ, mà là ngày tưởng niệm tất cả những người đã nằm xuống vì sự trường tồn của Tổ quốc, vì cuộc sống thanh bình hôm nay.
Một dân tộc biết tri ân sẽ có thêm sức mạnh để phát triển. Một đất nước biết tôn vinh sự hy sinh sẽ bền vững trong tương lai. Việc ghi nhận thêm một Ngày Quốc giỗ không làm thay đổi lịch sử, mà làm cho lịch sử được khắc sâu hơn trong lòng các thế hệ.
Tôi vẫn mong các cấp có thẩm quyền sẽ dành sự quan tâm nghiên cứu đề xuất này. Bởi trên thực tế, nhân dân đã coi ngày 27 tháng 7 là ngày giỗ chung từ rất lâu rồi. Có những điều không cần gọi tên vẫn tồn tại.
Nhưng cũng có những giá trị, khi được gọi đúng tên, sẽ càng thêm thiêng liêng và có sức lan tỏa.
Đêm vẫn chưa tàn.
Ngoài nghĩa trang, những ngọn nến chắc vẫn đang cháy. Hương vẫn còn thơm. Và trong mỗi người Việt Nam, lòng biết ơn đối với những người đã ngã xuống vẫn chưa bao giờ vơi cạn.
Có lẽ, đã đến lúc chúng ta cùng suy ngẫm về thêm một Ngày Quốc giỗ – ngày Quốc giỗ của những người đã giữ nước, để non sông này mãi mãi trường tồn.
Hải Hậu đêm 26-7-2026
TTT