TƯỞNG NHỚ THIẾU TƯỚNG, ANH HÙNG LLVT NHÂN DÂN HOÀNG THẾ THIỆN

LTS: Ngày 20-10-2026 kỷ niệm 104 năm ngày sinh của Thiếu tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Hoàng Thế Thiện. Trân trọng giới thiệu bài phát biểu của Đại tá, nhà báo Trần Thế Tuyển tại lễ giỗ của Thiếu tướng Hoàng Thế Thiện.

Thiếu tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Hoàng Thế Thiện

Kính thưa gia đình đồng chí Hoàng Thế Thiện!

Kính thưa các đồng chí tướng lĩnh, sĩ quan, các cựu chiến binh, các đồng đội, đồng chí và quý vị đại biểu!

Hôm nay, trong không khí trang nghiêm, xúc động của lễ giỗ lần thứ 30 Thiếu tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Hoàng Thế Thiện, tôi vô cùng xúc động khi được cùng gia đình, đồng đội và những người yêu quý ông thắp nén tâm hương, tưởng nhớ một vị tướng tài đức, một người cộng sản kiên trung, một người anh, người thủ trưởng mà tôi luôn kính trọng.

Tôi rất may mắn được làm người lính dưới sự lãnh đạo, chỉ huy của ông từ hơn nửa thế kỷ trước.

Đầu thập niên 1970, khi chúng tôi vượt Trường Sơn vào chiến trường miền Nam, tên tuổi và uy tín của đồng chí Hoàng Thế Thiện đã được nhiều cán bộ, chiến sĩ biết đến. Giữa những cánh rừng Trường Sơn mênh mông, giữa những tháng ngày bom đạn, gian khổ, hình ảnh người cán bộ chính trị tận tụy, sâu sát chiến trường đã trở thành niềm tin đối với nhiều thế hệ cán bộ, chiến sĩ.

Sau này, khi về công tác tại Báo Quân khu 7 và Báo Quân đội nhân dân, tôi nhiều lần có dịp tháp tùng ông đi cơ sở. Được gần ông, được chứng kiến cách ông làm việc, tiếp xúc với cán bộ, chiến sĩ và nhân dân, tôi càng hiểu vì sao một người chỉ huy có thể đi qua nhiều chiến trường, đảm nhiệm nhiều trọng trách mà vẫn giữ được sự tin yêu, kính trọng của đồng chí, đồng đội.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, chiến tranh đã lùi xa, nhiều người trong chúng tôi đã bạc đầu. Nhưng hình ảnh ông vẫn còn nguyên vẹn trong ký ức.

Hôm nay, tôi xin được chia sẻ ba cảm nhận sâu sắc của mình về người thủ trưởng kính yêu ấy.

Thứ nhất, Thiếu tướng Hoàng Thế Thiện là một người lính Cụ Hồ, cả đời dấn thân và cống hiến cho cách mạng.

Ông tên thật là Lưu Văn Thi, sinh năm 1922 tại Hải Phòng. Từ năm 1940, khi tuổi đời còn rất trẻ, ông đã tham gia hoạt động cách mạng. Tháng 4 năm 1945, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương. Tháng 4 năm 1947, ông nhập ngũ, chính thức bước vào con đường chiến đấu và phục vụ quân đội.

Từ những năm tháng hoạt động bí mật, bị địch bắt, tù đày ở Hỏa Lò và Sơn La, đến những ngày đầu kháng chiến chống thực dân Pháp, ông đã trải qua thử thách bằng lòng trung thành, ý chí kiên định và tinh thần không lùi bước trước khó khăn.

Trong cuộc kháng chiến chống Pháp, ông từng đảm nhiệm công tác chính trị tại Trung đoàn Sông Lô, sau đó được điều vào chiến trường Nam Bộ. Ở Khu 9, ông làm Chính ủy Trung đoàn Tây Đô, rồi Trung đoàn Cửu Long, trực tiếp gắn bó với chiến trường và đồng bào Nam Bộ.

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, ông trở lại chiến trường miền Nam bằng con đường Hồ Chí Minh trên biển, rồi tham gia xây dựng lực lượng chủ lực, đảm nhiệm các cương vị lãnh đạo chính trị ở Sư đoàn 9, Sư đoàn 1, Sư đoàn 304, Mặt trận 968 và Bộ Tư lệnh Trường Sơn.

Tháng 5 năm 1973, ông giữ cương vị Chính ủy Bộ Tư lệnh Trường Sơn. Năm 1974, ông được phong quân hàm Thiếu tướng. Đầu năm 1975, ông trở lại chiến trường B2, đảm nhiệm cương vị Chính ủy đầu tiên của Quân đoàn 4. Trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, ông tham gia chỉ huy cánh quân hướng Đông tiến về giải phóng Sài Gòn.

Sau ngày đất nước thống nhất, ông tiếp tục đảm nhiệm nhiều trọng trách: Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Trưởng ban B.68 Trung ương Đảng, Phó Tư lệnh Chính trị Quân tình nguyện Việt Nam tại Campuchia, rồi Thứ trưởng thứ nhất Bộ Thương binh và Xã hội, Thứ trưởng thứ nhất Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội.

Nhìn lại cuộc đời ấy, chúng ta thấy một hành trình không ngừng nghỉ: từ người thanh niên yêu nước, người chiến sĩ cách mạng, người cán bộ chính trị trong quân đội đến vị tướng trên những chiến trường quyết liệt, rồi người cán bộ tiếp tục phụng sự nhân dân trong thời bình.

Ở bất cứ cương vị nào, ông cũng đặt lợi ích của Đảng, của đất nước và nhân dân lên trên lợi ích riêng.

Ông không chỉ đi qua những chặng đường lịch sử. Ông đã góp phần làm nên lịch sử bằng chính cuộc đời mình.

Với tôi, đó là phẩm chất cao quý của một người lính Cụ Hồ: sống có lý tưởng, chiến đấu có mục tiêu, làm việc có trách nhiệm và cống hiến đến cùng mà không đòi hỏi sự đền đáp cho riêng mình.

Thứ hai, ông là một Chính ủy mẫu mực, một người dường như sinh ra để làm công tác chính trị trong quân đội.

Tôi biết, nói về một vị tướng có thể kể nhiều chiến công, nhiều chức vụ, nhiều phần thưởng. Nhưng với Thiếu tướng Hoàng Thế Thiện, điều khiến tôi suy nghĩ nhiều nhất chính là nghệ thuật làm công tác chính trị và nghệ thuật dùng người của ông.

Làm Chính ủy không đơn thuần là nắm công tác Đảng, công tác chính trị. Người Chính ủy phải biết quy tụ con người, xây dựng niềm tin, tạo sự thống nhất về ý chí và hành động; phải làm cho mỗi cán bộ, chiến sĩ hiểu vì sao mình chiến đấu, vì ai mà chiến đấu và phải làm gì để hoàn thành nhiệm vụ.

Qua những cương vị ông từng đảm nhiệm ở Sư đoàn 1, Sư đoàn 304, Bộ Tư lệnh Trường Sơn, Quân đoàn 4 và lực lượng làm nhiệm vụ quốc tế tại Campuchia, có thể thấy năng lực tổ chức, xây dựng lực lượng và tập hợp con người của ông được tôi luyện trong nhiều môi trường khác nhau.

Ở Trường Sơn, nhiệm vụ chi viện cho chiến trường miền Nam đòi hỏi ý chí, kỷ luật, tinh thần đoàn kết và sức chịu đựng phi thường. Ở Quân đoàn 4, yêu cầu chuẩn bị lực lượng cho trận quyết chiến chiến lược cuối cùng đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa lãnh đạo chính trị và chỉ huy quân sự. Khi làm nhiệm vụ quốc tế tại Campuchia, người cán bộ còn phải có bản lĩnh chính trị, sự hiểu biết, tinh thần trách nhiệm và cách ứng xử phù hợp với nhân dân nước bạn.

Ở mỗi cương vị, ông đều thể hiện phẩm chất của một cán bộ chính trị có tầm nhìn, có phương pháp và có khả năng quy tụ con người.

Điều tôi tâm đắc là ông không xem con người chỉ như một mắt xích trong tổ chức. Ông hiểu rằng mỗi cán bộ, chiến sĩ có hoàn cảnh, năng lực, sở trường và giới hạn riêng. Muốn giao đúng việc, dùng đúng người, phải hiểu người; muốn xây dựng đơn vị vững mạnh, phải chăm lo cả tư tưởng, tình cảm, kỷ luật và đời sống của bộ đội.

Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ không chỉ là truyền đạt kiến thức, mà còn là rèn luyện bản lĩnh, thử thách qua thực tiễn, giao nhiệm vụ phù hợp và tạo điều kiện để mỗi người trưởng thành.

Đó là cách làm việc có tính khoa học, nhưng đồng thời chứa đựng tình người sâu sắc.

Tôi cho rằng, nếu có dịp nghiên cứu đầy đủ cuộc đời và sự nghiệp của ông, chúng ta không chỉ tìm thấy những bài học lịch sử quân sự, mà còn có thể rút ra nhiều kinh nghiệm quý về xây dựng tổ chức, đào tạo cán bộ, phát hiện nhân tài và sử dụng con người trong điều kiện khó khăn, phức tạp.

Thứ ba, ông là một vị tướng gần gũi nhân dân, giàu tình thương chiến sĩ.

Những lần tháp tùng ông đi cơ sở khi tôi làm báo Quân khu 7 và Báo Quân đội nhân dân đã để lại trong tôi nhiều ấn tượng.

Một vị tướng có thể tạo uy lực bằng quân hàm, chức vụ và mệnh lệnh. Nhưng để được cán bộ, chiến sĩ tin yêu, nhân dân quý trọng, điều quan trọng hơn cả là nhân cách và cách sống.

Tôi cảm nhận ở ông sự gần gũi, chân thành, không xa cách. Khi tiếp xúc với cơ sở, điều đáng quý không chỉ là những nội dung công tác được trao đổi, mà còn là cách người lãnh đạo lắng nghe, quan tâm đến những điều cụ thể trong đời sống của cán bộ, chiến sĩ và nhân dân.

Người lính từng trải qua chiến tranh hiểu rằng phía sau mỗi nhiệm vụ là những con người bằng xương bằng thịt; phía sau mỗi chiến công là mồ hôi, máu và cả những mất mát không thể đo đếm. Bởi vậy, tình thương chiến sĩ không thể chỉ nằm trong lời nói. Nó phải được thể hiện bằng trách nhiệm, bằng sự quan tâm, bằng cách tổ chức công việc và bằng những quyết định đúng đắn trong những thời điểm khó khăn.

Với tôi, đó cũng là một trong những cội nguồn tạo nên uy tín của người Chính ủy Hoàng Thế Thiện.

Ông đã sống qua chiến tranh, hiểu cái giá của độc lập, tự do; đi qua nhiều cương vị, hiểu trách nhiệm của người lãnh đạo; và khi trở về với công tác xã hội, ông tiếp tục dành sự quan tâm cho những con người cần được chăm lo, trong đó có trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt.

Một cuộc đời như thế khiến chúng ta hiểu rằng tình yêu nước không chỉ thể hiện ở những thời khắc cầm súng bảo vệ Tổ quốc. Tình yêu nước còn được thể hiện trong từng công việc cụ thể, trong cách đối xử với đồng đội, trong trách nhiệm với nhân dân và trong sự tận tụy đối với những phận người yếu thế.

Đó là phẩm chất người lính Cụ Hồ mà các thế hệ hôm nay cần tiếp tục gìn giữ.

Kính thưa các đồng chí và quý vị!

Thiếu tướng Hoàng Thế Thiện đã đi xa ngày 5 tháng 9 năm 1995. Ba mươi năm là một chặng thời gian đủ để nhiều ký ức lắng lại, nhưng cũng đủ để những giá trị đích thực của một con người được nhìn nhận sâu sắc hơn.

Những năm qua, gia đình, đồng đội và nhiều cơ quan, đơn vị đã có những việc làm thiết thực nhằm gìn giữ, giới thiệu cuộc đời và sự nghiệp của ông. Việc ông được truy tặng Huân chương Hồ Chí Minh, danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, cùng sự ghi nhận của bạn bè quốc tế, là những dấu mốc có ý nghĩa đối với gia đình và đồng đội.

Nhưng theo tôi, tri ân một người đã khuất không chỉ là nhắc lại công lao, tổ chức lễ tưởng niệm hay lưu giữ những kỷ vật. Điều quan trọng hơn là làm sao để những giá trị tốt đẹp của người ấy tiếp tục sống trong đời sống hôm nay.

Từ tình cảm và trách nhiệm của một người lính từng được sống, công tác dưới sự lãnh đạo của ông, tôi xin mạnh dạn kiến nghị ba việc.

Một là, tiếp tục nghiên cứu, tuyên truyền và lan tỏa sâu rộng tấm gương đạo đức, nhân cách và phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ của Thiếu tướng, Anh hùng LLVT nhân dân Hoàng Thế Thiện.

Cần có những công trình nghiên cứu nghiêm túc về cuộc đời và sự nghiệp của ông; những bài viết, phim tài liệu, sách chuyên khảo và tư liệu lịch sử có giá trị; những buổi tọa đàm, giao lưu giữa nhân chứng lịch sử với thế hệ trẻ.

Đặc biệt, cần đưa những câu chuyện chân thực về ông đến với cán bộ, chiến sĩ, đoàn viên, thanh niên và học sinh. Không chỉ kể ông từng giữ chức vụ gì, tham gia những chiến dịch nào, mà còn làm rõ ông đã sống, làm việc, rèn luyện cán bộ và đối xử với đồng đội như thế nào.

Lịch sử sẽ trở nên gần gũi hơn khi được kể bằng những sự kiện chính xác, những kỷ niệm chân thực và những bài học có thể vận dụng vào cuộc sống.

Hai là, tiếp tục hoàn thiện và phát huy các thiết chế tưởng niệm, giáo dục truyền thống mang tên Thiếu tướng Hoàng Thế Thiện.

Tôi trân trọng những nỗ lực của gia đình và các cơ quan liên quan trong việc xây dựng, gìn giữ Nhà lưu niệm, Không gian tưởng niệm; đồng thời ghi nhận việc tên ông đã được đặt cho nhiều tuyến đường, tuyến phố và Trường THPT Hoàng Thế Thiện tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Tôi kiến nghị tiếp tục đầu tư sưu tầm, bảo quản và hệ thống hóa các tài liệu, hình ảnh, hiện vật về ông; kết nối các nơi đang lưu giữ kỷ vật của ông thành một mạng lưới tư liệu thống nhất; tạo điều kiện để học sinh, sinh viên, cán bộ, chiến sĩ và nhân dân đến tham quan, học tập.

Cùng với đó, cần nghiên cứu khả năng xây dựng hoặc phát triển một không gian trưng bày chuyên đề có tính hệ thống, xứng đáng với tầm vóc và những đóng góp của ông, trên cơ sở phù hợp với điều kiện thực tế và quy định hiện hành.

Tên tuổi của ông đã hiện diện trên những tuyến đường và trong một ngôi trường. Mong rằng, từ những địa chỉ ấy, tinh thần trách nhiệm, lòng nhân ái, đức khiêm nhường và ý thức phụng sự Tổ quốc cũng sẽ được truyền đến các thế hệ mai sau.

Ba là, xây dựng một chương trình lâu dài nhằm bảo tồn di sản và phát huy giá trị tư tưởng, phương pháp công tác của người Chính ủy Hoàng Thế Thiện.

Tôi đề nghị gia đình, các cơ quan quân đội, các nhà nghiên cứu lịch sử và những đồng đội còn sống cùng phối hợp sưu tầm, ghi chép, số hóa hồi ký, thư từ, nhật ký, hình ảnh và những câu chuyện chưa được công bố về ông.

Cần đặc biệt chú trọng lời kể của những người từng trực tiếp làm việc, chiến đấu và công tác với ông. Mỗi nhân chứng, mỗi kỷ vật, mỗi trang tài liệu đều có thể góp phần bổ sung một mảnh ghép quý giá cho bức tranh lịch sử.

Trên cơ sở tư liệu được kiểm chứng, có thể tổ chức định kỳ những cuộc tọa đàm, hội thảo hoặc diễn đàn chuyên đề về nghệ thuật công tác chính trị, xây dựng đoàn kết nội bộ, đào tạo và sử dụng cán bộ, chăm lo đời sống chiến sĩ và thực hiện nghĩa vụ quốc tế.

Tôi cũng mong muốn hình thành một nguồn tư liệu điện tử về Thiếu tướng Hoàng Thế Thiện, giúp công chúng có thể tiếp cận thuận lợi, lâu dài, nhất là thế hệ trẻ.

Nếu làm được như vậy, di sản của ông sẽ không chỉ được gìn giữ trong một không gian tưởng niệm, mà còn trở thành nguồn tri thức sống, góp phần xây dựng con người và tổ chức hôm nay.

Tôi tin rằng, đó là một cách tri ân thiết thực, có chiều sâu và có sức lan tỏa lâu dài.

Kính thưa gia đình đồng chí Hoàng Thế Thiện!

Kính thưa các đồng chí, đồng đội và quý vị!

Với riêng tôi, ông không chỉ là một vị tướng được lịch sử ghi danh. Ông còn là người thủ trưởng mà tôi may mắn được biết, được gần gũi trong những năm tháng làm lính và làm báo.

Từ người lính trẻ vượt Trường Sơn đầu thập niên 1970 đến người làm báo nhiều lần tháp tùng ông đi cơ sở, tôi đã có cơ hội nhìn thấy một phần cuộc đời và nhân cách của ông. Những gì tôi biết, những gì tôi chứng kiến và những gì tôi còn nhớ hôm nay, tôi xin được coi là một phần trách nhiệm của người đi sau đối với người đi trước.

Tôi cũng hiểu rằng, lời tưởng niệm dù chân thành đến đâu vẫn chưa đủ. Cách tưởng nhớ tốt nhất là tiếp tục làm những việc có ích, sống có trách nhiệm với đồng đội, với nhân dân, với đất nước; đồng thời trao lại cho thế hệ sau những giá trị tốt đẹp mà các thế hệ đi trước đã dày công vun đắp.

Ba mươi năm ông đi xa, nhưng những gì ông để lại vẫn còn đó: trong lịch sử những đơn vị ông từng gắn bó, trong ký ức của đồng đội, trong những trang sách, những kỷ vật, những địa chỉ mang tên ông và trong tình cảm của những người từng được ông dìu dắt.

Xin được thắp nén tâm hương, thành kính tưởng nhớ Thiếu tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Hoàng Thế Thiện.

Xin kính chúc gia đình đồng chí, các đồng chí tướng lĩnh, sĩ quan, các cựu chiến binh, đồng đội và quý vị đại biểu sức khỏe, bình an.

Người đã đi xa, nhưng nhân cách và những giá trị tốt đẹp của người ấy không thể mất đi, nếu chúng ta biết trân trọng, gìn giữ và tiếp tục trao truyền.

Xin trân trọng cảm ơn!

Đại tá, nhà báo TRẦN THẾ TUYỂN

Nguyên Trưởng đại diện Báo Quân đội nhân dân tại phía Nam; nguyên Bí thư Đảng ủy Khối cơ sở Bộ Văn hóa – Thông tin; nguyên Tổng Biên tập Báo Sài Gòn Giải Phóng.